Η αμυντική ευφυία (Μέρος 1ο)

Γύρω μας υπάρχουν εξαιρετικά μυαλά. Έξυπνοι άνθρωποι που ακολούθησαν τις κατάλληλες σπουδές και έχουν ενταχθεί στην υπηρεσία της επιστήμης και της έρευνας.  Η τεράστια προσπάθεια που καταβάλλουν για να κατανοήσουν τον κόσμο που μας περιβάλλει τους καθιστά ξεχωριστούς και άξιους επαίνων και διακρίσεων. Κάθε ημέρα που περνά μας εισάγουν σε μία ανακάλυψη ή μία εφαρμογή που μας βοηθά να ζήσουμε με μεγαλύτερη άνεση την ζωή μας και να εξοικονομήσουμε περισσότερη ενέργεια για τον εαυτό μας και τον πλανήτη μας.

 Προσπαθούν να ενώσουν θεωρίες που να εξηγούν την λειτουργία του μικρόκοσμου και του μακρόκοσμου μέσω των ίδιων νόμων. Να περιγράψουν τους νόμους αυτούς μέσω κομψών διατυπώσεων που να μην χωρούν αμφιβολίες. Η θεωρητική φυσική με την θεωρία των χορδών, το ολογραφικό Σύμπαν, το μεγάλο σχέδιο (Μ), με ή χωρίς Θεό και η συνέχεια της Νευτόνειας Φυσικής προσπαθούν να περιγράψουν την ζωή οριζοντίως και καθέτως (χωροχρονικά). Η βιολογία, η επιστήμη του μέλλοντος όπως την αποκαλούν, αποκωδικοποιεί τους γενετικούς μας κώδικες προσπαθώντας κι αυτή από την μεριά της να εξηγήσει το γιατί και το πως βρεθήκαμε σ αυτήν την γη. 

Οι επιστήμονες στα εργαστήρια τους, οι φιλόσοφοι και οι κοινωνικοί αναλυτές αλλά και οι καλλιτέχνες προσφαίρουν την δική τους ερμηνεία του κόσμου. Κάνουν μάλλον το καλύτερο που μπορούν. Ή εκείνο που τους έχουν διδάξει ως καλύτερο. Να μπαίνουν σ ένα πανεπιστήμιο και κατόπιν μέσα από το εργαστήριο τους να παράγουν έργο μέσω των γνώσεων που πήραν από τους καθηγητές τους. Για να μπορούν να ερευνούν και να παράγουν ερωτήματα και ίσως κάποιες απαντήσεις. 

Πως όμως, ενώ προχωρά η επιστημονική έρευνα όπως και οι καλλιτεχνικές προσεγγίσεις το γεγονός αυτό δεν διαφοροποιεί ουσιαστικά την συνείδηση των ανθρώπων;

Kalliopi

Ο παρατηρητής αλλάζει το παρατηρούμενο; (Μέρος 3ο)

  Άνθρωποι, σπίτια, δημόσιοι χώροι, περιοχές, ακόμα και τα παιχνίδια, τα βιβλία και τα  προσωπικά αντικείμενα, περιέχουν κάτι από τον χαρακτήρα εκείνων όπου σχετίστηκαν μαζί τους. Επίσης είμαστε όλοι οι άνθρωποι που σχετιστήκαμε. Φέρουμε μέσα μας όλες τις χαρές και τις λύπες μας, όλες τις ελπίδες και τις προκαταλήψεις μας. Φέρουμε μέσα μας τον τόπο που μεγαλώσαμε, την κάθε μας διένεξη, το κάθε χάδι. Αν μπορούσαμε να είμαστε συνειδητοί, τότε αυτές οι σχέσεις μας δεν θα ήταν τυχαίες. Θα είχαμε  διαύγεια και δεν θα μας έσερναν από το ένα συναίσθημα στο άλλο. Θα σχετιζόμαστε σε βάθος και με όλη την ενέργειά μας. Και όχι μόνον εγκεφαλικά. Ούτε μέσω των εκάστοτε προσδοκιών μας. Έτσι η κάθε μας σχέση θα περιείχε εμάς ολόκληρους και όχι ένα μέρος μας.

Ο παρατηρητής καθώς σχετίζεται με το παρατηρούμενο, αλλάζει και δημιουργεί  κάτι καινούργιο. Το παρατηρούμενο παίρνει την όψη που έχει ο εσωτερικός  κόσμος του παρατηρητή. Όσο όμως αυτός ο εσωτερικός κόσμος θα αδειάζει από τις σκέψεις και τις απόψεις για το πως είναι ο  κόσμος γύρω του, τόσο θα αποκτά διαύγεια και θα αντανακλά το πραγματικό.
Kalliopi

Ο παρατηρητής αλλάζει το παρατηρούμενο; (Μέρος 2ο)

Τι σημαίνει “ενεργή” παρατήρηση; Σημαίνει να παρατηρείς μέσω της συνειδητότητάς σου και όχι μέσω της επιβεβαίωσης αυτών που ήδη γνωρίζεις. Όταν π.χ. ακούς ένα μουσικό κομμάτι και αφήνεις τις αισθήσεις σου, να σε οδηγήσουν διαμέσου της παρούσας στιγμής και όχι να το κρίνεις καθώς το ακούς.

 Όταν ο παρατηρητής είναι συνειδητός, δημιουργεί μια ξεχωριστή σχέση. Όχι νοητικής ή συναισθηματικής διάρκειας αλλά ενός ρέοντος βάθους μέσω εκείνου με το οποίο σχετίζεται. Εκείνο που αλλάζει είναι η ποιότητα που εκπέμπεται από τις σχέσεις που δημιουργούνται.    

   Αν ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο είναι άνθρωποι τότε η σχέση είναι αμφίδρομη και πολύπλοκη. Επιδρά σ΄αυτήν η ψυχική κατάσταση και των δύο και το αποτέλεσμα είναι τυχαίο. Γι αυτό βλέπουμε, σε ανθρώπους που αγαπιούνται, να υπάρχουν στιγμές που κάτι από αυτό που κουβαλά ο ένας ή ο άλλος να επιδρούν με τέτοιον τρόπο στην συμπεριφορά τους που μπορεί να τους φέρουν σε πολλή δύσκολη θέση. 

Το αποτέλεσμα της σχέσης μεταξύ παρατηρητή και παρατηρούμενου, έχει αντίκτυπο σε όλους καθώς μεταδίδεται σαν κύμα στον περιβάλλοντα χώρο. Μπορεί ακόμα και να αλλάξει την σχέση που είχε κάποιος στο παρελθόν με το παρατηρούμενο. Αυτό μας καθιστά ιδιαίτερα υπεύθυνους. Μπορούμε μέχρι και να δούμε μία κατάσταση διαφορετικά, ανάλογα από ποιά γωνία την παρατηρούμε. Αυτό σημαίνει πως μπορούν άτομα ή καταστάσεις να “αλλοιώσουν” την αρχική μας αίσθηση και αυτό συμβαίνει γιατί δεν είμαστε συνειδητοί στην εκάστοτε σχέση μας. Όλα τα γεγονότα αναδύονται σε σχέσεις. Όλα επηρεάζονται από όλα. Από τις σκέψεις μας, από τα συναισθήματά μας και εν τέλει από την ποιότητα των εντυπώσεών μας. Το ένα διαμορφώνει το άλλο. Τίποτε δεν μένει αναλλείωτο. Ακόμα και τα πράγματα με τα οποία σχετιζόμαστε με κάποιον συγκεκριμένο τρόπο, περιέχουν την ενέργεια με την οποία τα "αγκαλιάζουμε".

Kalliopi

Ο παρατηρητής αλλάζει το παρατηρούμενο; (Μέρος 1ο)

Μια μέρα άκουγα μια μουσική που μου είχε σταλεί από έναν φίλο συνθέτη. Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα καθώς ο συνθέτης είχε καταφέρει να γράψει το κομμάτι με έναν τρόπο όπου μπορούσα να τον παρακολουθήσω ευχάριστα ακόμα κι εγώ που δεν είχα εντρυφήσει στην σύγχρονη κλασική μουσική. Το αποτέλεσμα ήταν ένα μυστηριακό μουσικό ταξίδι συνοδευόμενο από μια γυναικεία φωνή που το καθοδηγούσε.

 Αυτό το έργο το άκουσα τρις φορές. Την πρώτη μόνη μου, την δεύτερη με μια φίλη μου τραγουδίστρια της όπερας και την τρίτη με ένα φίλο πιανίστα. Η πρώτη και η δεύτερη φορά που το άκουσα έμοιαζαν. Εγώ και η φίλη μου, έχουμε περίπου τις ίδιες  αισθήσεις για την μουσική αλλά και για την ζωή. Ακούγοντας λοιπόν το κομμάτι μαζί της, ήταν πολύ κοντά με το κομμάτι που είχα ακούσει μόνη μου την πρώτη φορά. Την τρίτη όμως φορά που το άκουσα μαζί με τον πιανίστα φίλο μου, δεν άκουσα το ίδιο πράγμα. Το έργο είχε κρατήσει περισσότερο την μοντέρνα του πλευρά και είχε “χάσει” την μυστηριακή του. Σαν να είχε πάψει να είναι γοητευτικό. Πως άραγε συνέβη αυτό; Πως είναι δυνατόν να αλλάζει ένα έργο από την μία ακρόαση στην άλλη;

Το έχω παρατηρήσει και με πίνακες που κοιτώ κατά καιρούς μαζί με διάφορους επισκέπτες. Ο ίδιος πίνακας διαφέρει “από επισκέπτη σε επισκέπτη”. Την μία γίνεται ένα ευαίσθητο και σημαντικό έργο ενώ την άλλη δείχνει φτωχότερο και την τρίτη μπορεί να φαντάζει μέχρι και αδιάφορο. Αυτό κατ΄αρχήν συντελείται στα μάτια του εκάστοτε επισκέπτη. Αλλά δεν συμβαίνει μόνο στα δικά του μάτια αλλά και στα δικά μου. Γιατί  συμβαίνει αυτό; Είναι δυνατόν το έργο να αλλάζει κάθε φορά που το παρατηρεί κάποιος; Είναι επειδή αλλάζει ο παρατηρητής ή μήπως εκείνο που αλλάζει είναι η σχέση του παρατηρούμενου έργου με τον εκάστοτε παρατηρητή; Ανάμεσα στους δύο, δημιουργείται μια χημεία, είτε αρνητική είτε θετική είτε απλώς ενδιαφέρουσα. Αυτό εκπέμπεται. Η χημεία, είναι τυχαία. Εξαρτάται δηλαδή από παράγοντες όπως η καλλιέργεια του παρατηρητή, η διάθεσή του την ώρα που έρχεται σε επαφή, η ώρα της ημέρας, η εποχή... Δημιουργούνται σχέσεις οι οποίες δεν είναι αρμονικές και ισορροπημένες και επειδή δεν συμμετέχει ο παρατηρητής “ενεργά” στην παρατήρηση, το αποτέλεσμα είναι τυχαίο όπου μπορεί να διαφέρει ακόμα και από στιγμή σε στιγμή.

Kalliopi

Ο εθισμός του σκοταδιού (Μέρος 3ο)

 Η σύγχρονη ζωή είναι γεμάτη χώρους όπου μπορούν οι άνθρωποι να απαλύνουν το σκοτάδι τους, αξιοπρεπώς. (Τα γήπεδα και τα κλαμπ είναι πολύ χαρακτηριστικοί). Το κάνουν όλοι. Είναι καθ΄όλα πρέπον και της μόδας. Όσο περνά ο καιρός και δεν αντιλαμβανόμαστε τον εθισμό μας, τόσο μεγαλώνει και η γκάμα των απαιτήσεων μας από τους άλλους. Παραδόξως, αντί να μαλακώσουμε και να αρχίσουμε να βλέπουμε τι είναι εκείνο που μας κάνει να βρισκόμαστε διαρκώς με έναν κατάλογο αιτημάτων, συνεχίζουμε να καλύπτουμε το σκοτάδι με περισσότερα αντικείμενα πόθου. Αλλά το σκοτάδι είναι αραχνοΰφαντο και ξετρυπώνει από κάθε ρωγμή που μας διαφεύγει. Χτίζουμε τεράστια συναισθηματικά οικοδομήματα όπως γάμους, φιλίες, συνεργασίες αλλά από κάτω το έδαφος είναι σαθρό. Κινούμενη άμμος που κάποια στιγμή παίρνει μαζί της ότι χτίστηκε επάνω της. 

  

   Το σκοτάδι μόνον με έναν τρόπο διαλύεται. Ρίχνοντας φως επάνω του. Και το φως αυτό δεν είναι άλλο από την συνειδητότητα μας. Αν αρχίσουμε και είμαστε παρόντες, αν βρισκόμαστε εκεί την ώρα που συμβαίνει το οτιδήποτε, τότε θα δούμε. Θα περάσει μέσα από το βλέμμα μας η συνειδητότητά μας. Θα σχετιστούμε με αυτά που συμβαίνουν και έτσι δεν θα συμβαίνουν απλώς! Θα συμμετέχουμε ενεργά στο κοίταγμα. Αυτό θα μειώσει τον εθισμό μας και θα μας σηκώσει στον αφρό της παρουσίας μας στην ζωή.

Kalliopi

Ο εθισμός του σκοταδιού (Μέρος 2ο)

 Η αγωνία μας  να θάψουμε όσο μπορούμε πιο πολύ το φόβο του σκοταδιού μας, μας οδηγεί σε πράξεις απόγνωσης και εξευτελισμού. Αλλά δεν μας πολυενδιαφέρει. Μας αρκεί να καταπνίξουμε την παρουσία του μέσα μας. Γιατί όμως φοβόμαστε τόσο πολύ να το αντιμετωπίσουμε;  Ίσως γιατί είναι κάτι που νομίζουμε πως δεν μπορούμε να αγγίξουμε το εύρος του. Έτσι προκειμένου να βρισκόμαστε συνεχώς αντιμέτωποι μ΄αυτό, προτιμούμε να το σπρώχνουμε όλο και βαθύτερα για να μην το βλέπουμε. Υποκρινόμαστε πως σχεδόν δεν υπάρχει. Κάθε μας κίνηση όμως το προδίδει. Είναι εκεί παρόν. 

Σήμερα πιο πολύ από κάθε άλλη φορά οι άνθρωποι ανήμποροι να απαλλαγούν απ΄αυτό προσκολλούνται όλο και  περισσότερο στον καταναλωτισμό. Τα αποκτήματά μας παίζουν τον ρόλο των σωσιβίων που μας “γλυτώνουν” από το κοίταγμα στο εσωτερικό μας χάσμα. Όμως το έρεβος ελλοχεύει παντού. Σε κάθε μας ανασφάλεια, σε  κάθε μας φοβισμένο κοίταγμα προς το άγνωστο, σε όλες τις γραπτές μας δεσμεύσεις. Στην πραγματικότητα είμαστε  εθισμένοι στο σκοτάδι. Δεν ξέρουμε άλλον τρόπο να υπάρχουμε παρά μέσα από τους βαθύτερους φόβους μας. Της μοναξιάς, του θανάτου και της ανυπαρξίας. Ο τρόπος που απαιτούμε από τους άλλους την προσοχή τους, την αγάπη τους και την αιώνια πίστη τους, είναι μόνο κάποιες από τις εκφράσεις του εθισμού μας. Όπως και ο θυμός μας ή η απελπισία που τυλίγει την κάθε προσπάθεια μας να αγκιστρωθούμε από κάπου.

Kalliopi